heet vanaf nu
2018
15
okt
door
Carol Timmer
743
2
0

Groeistuipen of laatste stuipen? Hoe hoog is de nood?

Nu dat de nood aan de man komt, gaan zorginstellingen en functiegerichte opleidingen volop aan de slag om oplossingen te bedenken voor het tekort aan personeel op de specialistische zorgafdelingen. De drijfveer hierbij is het dreigend of reeds ontstane productieverlies door het sluiten van afdelingen of het verminderen van het aantal bedden. En natuurlijk…. de hinder die patiënten ondervinden.

Hoge nood hebben
De tijd van personeelstekorten leert ons dat nood wetten breekt en er oplossingen bedacht worden die voorheen onmogelijk leken. In de nood leert met zijn vrienden kennen. Gelukkig wordt van de nood een deugd gemaakt en starten er landelijke projecten onder regie van de Vereniging van Branche-opleidingsinstituten Gezondheidszorg (VBG) zoals 'CZO Flex Level' met als doel landelijke flexibilisering van Verpleegkundige Vervolg Opleidingen en Medisch Ondersteunend Onderwijs.
Maar ook in de regio's overleggen de zorginstellingen met de functiegerichte opleidingen over creëren van zijinstroom, flexibilisering van de opleidingen, verkorting van de opleidingsduur en samen ontwikkelen van nieuwe onderwijsmethodieken.

Vermoedelijk draait men bij het College Zorgopleidingen (CZO) volop overuren door het nadenken en meepraten over nieuwe opleidingsinitiatieven. Hier houdt men immers namens de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), toezicht op de kwaliteit van de branchegerichte zorgopleidingen door het erkennen van de opleidende zorgorganisaties en daarna deze doorlopend te auditen. Er vindt nu volop overleg plaats met als doel het ontwikkelen van flexibele en meer op de huidige zorgvraag afgestemde functiegerichte en branchegerichte opleidingen. Het CZO toetst en accrediteert de aangepaste en nieuwe opleidingen om de kwaliteit ervan te waarborgen.

Als de nood het hoogste is, is de redding nabij?
Het is de vraag of functie- en branchegericht opleiden nog wel kans maakt om te overleven. Is het niet verstandiger om het radicaal anders aan te pakken? Bijvoorbeeld door het functiegericht opleiden over te laten aan de Corporate Academy/bij- en nascholingsafdeling van een ziekenhuis of particuliere opleidingsinstituten. Hier ontwikkelen en optimaliseren zij vooral het op de werkplek interprofessioneel opleiden en trainen. En door het branchegericht opleiden over te hevelen van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie VWS) naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Ministerie OCW).
Het biedt voordelen voor zorginstellingen, professionals, studenten en uiteindelijk voor de kwaliteit van de patiëntenzorg om steeds meer vormen van inservice-onderwijs (initieel en vervolgopleidingen) onder te brengen bij het beroepsonderwijs van het Ministerie OCW. Nu bijvoorbeeld worstelen de A-verpleegkundigen met een afgeronde opleiding tot Intensivecare-verpleegkundige (IC-verpleegkundige) bij de functiedifferentiatie in de ziekenhuizen met de vraag of zij gelijk gesteld worden aan de regieverpleegkundige.

Een voorbeeld van opleiden voor de zorg op een IC-afdeling binnen het onderwijsstelsel van het Ministerie OCW, is de hbo-masteropleiding Critical Care (opleiding MCC) van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). De HvA werkt bij deze opleiding samen met de Amstel Academie van Vrije Universiteit medisch centrum.

De HvA heeft in 2017 bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) de 'Aanvraag Toets nieuwe opleiding' van de hbo-master Critical Care ingediend. De NVAO erkent in Nederland opleidingen in het hoger onderwijs en bewaakt de kwaliteit van deze opleidingen zodat studenten een waardig diploma ontvangen na hun afstuderen. De NVAO heeft de 'Aanvraag Toets nieuwe opleiding' voor de opleiding MCC van de Hogeschool van Amsterdam als positief beoordeeld. Het panel van de NVAO kwam tot de conclusie dat er in het werkveld behoefte bestaat aan deze hoger opgeleide IC-verpleegkundigen. Momenteel werken op een IC-afdeling verpleegkundigen die de CZO-erkende opleiding tot Intensivecareverpleegkundige met succes hebben afgerond. De MSc CC-verpleegkundige is geen nieuwe functie maar een expert IC-verpleegkundige.

Voor de start van deze duale opleiding MCC heeft de HvA zich goed georiënteerd op het beroepsdomein, de arbeidsmarkt en het werkveld. Hieruit bleek dat er behoefte is aan een expert IC-verpleegkundige op masterniveau. Door de huidige ontwikkelingen met meer zorg-complexe patiënten als gevolg van (dubbele) vergrijzing, multimorbiditeit en elkaar snel opvolgende ontwikkelingen in de medisch/verpleegkundige zorg en behandelingen, is er behoefte aan IC-verpleegkundigen met een hoger analytisch denkvermogen naast de huidige IC-verpleegkundige.
De opleiding MCC (NLQF-niveau 7) is voor afgestudeerde BIG-geregistreerde hbo-opgeleide verpleegkundigen (Bachelor of Nursing) die op de IC-afdeling gaan werken en voor de huidige hbo-opgeleide IC-verpleegkundigen. Deze MSc CC-verpleegkundige heeft diepgaande kennis van de zorgverlening in de acute en intensieve zorg en beschikt over een brede kennis van alle disciplines in het ziekenhuis. Diepgaande specialistische kennis van veel verschillende aandoeningen en behandelingen stelt de MCC-student in staat om aan het einde van de opleiding MCC acute situaties snel te overzien, te analyseren en bijstelling van het beleid te adviseren en toe te passen.
Verder wordt in de opleiding MCC gewerkt aan competenties buiten de directe patiëntenzorg op de IC-afdeling, zoals verbeteren en evidence-based houden van werkprocessen. Daarnaast is het ontwikkelen van onderzoeksvaardigheden een belangrijk onderdeel van de opleiding. De MSc CC leert bijvoorbeeld om praktijkgericht onderzoek te initiëren, op te zetten, mede uit te voeren en evalueren. De tijdens de opleiding opgedane onderzoeksvaardigheden worden ingezet om de kwaliteit van de patiëntenzorg systematisch te verbeteren. Aan hbo-opgeleide verpleegkundigen wordt zo een master-opleiding geboden die ambitieuze studenten 'aan het bed houdt' en tegelijkertijd een carrièreperspectief biedt.

In het Adviesrapport van de NVAO staat beschreven dat de opleiding CC leidt tot het verhogen van de klinische deskundigheid en de vaardigheid om hoog complexe evidencebased verpleegkundige specialistische zorg te bieden. De CC-verpleegkundige heeft echter, in tegenstelling tot de Verpleegkundig Specialist (MANP) en de Physician Assistant (MPA), geen uitgebreidere behandelbevoegdheid dan andere verpleegkundigen. De zelfstandige behandelbevoegdheid ligt volledig bij de arts op de Intensive Care. Het is dan ook niet de bedoeling om op IC-afdelingen een nieuwe functie te genereren.

De duaal hbo-opleiding Master of Science Critical Care beoogt wel het onderstaande:

  • Aan te sluiten bij de behoefte aan zorg voor de toekomstige patiëntengroepen van een IC-afdeling, waarbij een hoger niveau van kennis en vaardigheden op gebied van medische kennis, klinisch redeneren, evidence based practice en klinisch leiderschap vereist is;
  • Een verpleegkundige op te leiden die als 'trait d'union' tussen de verpleegkundigen en andere IC-disciplines kan functioneren bij het signaleren, inbrengen, bespreken en weer terugkoppelen van problematische patiëntsituaties;
  • Een verpleegkundige op te leiden die zich richt op het structureel verbeteren van patiëntsituaties en de acute en intensieve patiëntenzorg op afdelingsniveau en op ziekenhuis en regionaal niveau;
  • Aan te sluiten bij de (internationale) ontwikkelingen in het onderwijs (BaMa-structuur en 'Le-ven lang leren') en die van het verpleegkundig beroep in het bijzonder;
  • Talentvolle verpleegkundigen een carrièreperspectief te bieden 'aan het bed' en niet van het bed weg.

Klagers hebben geen nood en pochers hebben geen brood
Het is te hopen dat deze nieuwe opleiding omarmd gaat worden door de huidige beroepsbeoefenaren op de IC-afdelingen en de MCC-studenten een kans krijgen (en nemen) om hun talenten te laten zien. Zij zullen als 'pioniers' hun waarde en vakbekwaamheid in de zorgverlening aan patiënten met één of meer acuut bedreigde of verstoorde vitale functies, moeten gaan bewijzen.

Zie ook:
Adviesrapport hbo-master Critical Care. (2017), NVAO
https://www.vumc.nl/onderwijs/5405/masteropleiding-IC-verpleegkundige/
http://www.hva.nl/opleiding/master-critical-care/master-critical-care.html

Deel dit artikel
2 keer gedeeld
reageer

Carol Timmer

Momenteel werk ik als opleidingsadviseur bij de VUmc Academie in het domein ‘Praktijkleren, opleiden en ontwikkelen’. Hier houd ik mij voornamelijk bezig met het verder ontwikkelen van klinisch redeneren, werkplekleren en werkbegeleiding.

bekijk al mijn blogs >
nog geen reacties geplaatst
...

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Reactie*

Naam*

E-mail*

Plaats reactie >