heet vanaf nu
2018
09
dec
door
Carol Timmer
600
5
0

(Vooruit) denken op de Intensive Care-afdeling.

Deze bijdrage gaat over klinisch redeneren op een Intensive Care-afdeling (IC). Aan het eind van deze tekst vindt u een link naar een oefentoets over de circulatie.

De diverse IC-medewerkers hebben vaak verschillende taken op een IC-afdeling. Sommige werkprocessen zijn specifiek voor de eigen professie en andere werkzaamheden doen zij in teamverband. Maar wat alle IC-medewerkers met elkaar gemeen hebben, is dat zij waken over de gezondheidstoestand van de patiënt met één of meer acuut bedreigde of verstoorde vitale functies.

De gezondheidstoestand van patiënten op een IC-afdeling is immers vaak onvoorspelbaar. De IC-verpleegkundigen doen aan toestandsdiagnostiek en vragen zich voortdurend af: 'hoe gaat het met deze patiënt?' Zij hebben de wil tot weten hoe het met de zorgvrager gaat en doen daarom aan klinisch redeneren. IC-verpleegkundigen letten hierbij op het welbevinden van de IC-patiënt, op zijn (vitale) functies en op zijn functioneren. De IC-verpleegkundige gebruikt daarvoor de ICF (International Classification of Functions) als leidraad en in levensbedreigende situaties de ABCD-methodiek.

Klinisch redeneren op de IC
Een bruikbare methodiek voor klinisch redeneren waarmee IC-verpleegkundigen de actuele toestand van een IC-patiënt systematisch en grondig kunnen vaststellen is ProActive Nursing. Zich een beeld vormen (observeren) over wat er met de IC-patiënt aan de hand is, inhoudelijk argumenteren (analyseren) en hier over communiceren, is voor veel IC-verpleegkundigen herkenbaar.Klinisch redeneren op zich, is dus niet nieuw. Maar wel de vorm waarin dit wordt gedaan.

ProActive Nursing wil zeggen dat de IC-verpleegkundige binnen het zorgproces goed anticipeert en meedenkt. Een ervaren IC-verpleegkundige is bekwaam in toestandsdiagnostiek bij patiënten met één of meer acuut bedreigde of verstoorde vitale functies die zijn opgenomen op een IC-afdeling. Zij gebruikt hiervoor vaak de ABCD-methodiek. Maar daarnaast ligt haar focus ook op de balans tussen drie hoofdthema's: (vitale) functies, welbevinden en het functioneren van de IC-patiënt.


Met haar opgebouwde klinische blik en door probleemherkenning onderbouwt de IC-verpleegkundige met observaties, hoe het op dit moment met de zorgvrager op de IC gaat. Zij stelt vast of er een gezondheidsprobleem is door de geobserveerde informatie te analyseren. Hierna stelt ze (mogelijke) sociale, functionele, fysieke en emotionele problemen vast en brengt daarin prioritering aan. Bij het communiceren over en aanvoeren van argumenten voor haar bevindingen, put zij uit eigen opgebouwde ervaring en evidence based kennis.

Wanneer de gezondheidstoestand van de IC-patiënt dit toelaat, vraagt de IC-verpleegkundige zich kritisch af of zij tot de juiste conclusie is gekomen. Bij twijfel of onduidelijkheid wat de beste beslissing is voor de individuele IC-patiënt (klinische onzekerheid), staat haar de methode van Evidence-Based Practice (EBP) ter beschikking. Mocht klinische onzekerheid blijven bestaan, dan organiseert de IC-verpleegkundige een dossierbespreking waar een PICO-onderzoeksvraag wordt geformuleerd. Hiermee wordt gezocht naar antwoorden in de beschikbare wetenschappelijke kennis. Zij gaat op zoek naar het huidige beste (wetenschappelijke) bewijsmateriaal om samen met de IC-patiënt en diens naasten en andere zorgverleners zoals de intensivist een besluit te nemen over de zorgverlening.

ProActive Nursing
Het kenniscentrum ProActive Nursing van VUmc Academie ontwikkelde klinisch redeneren tot een handzame methodiek die bij een patiëntbespreking of bij het maken van een casus voor onderwijsdoelen, uit zes stappen bestaat:

1. Oriëntatie op de situatie/klinisch beeld;
2. Klinische probleemstellingen;
3. Aanvullend klinisch onderzoek;
4. Klinisch beleid;
5. Klinisch verloop;
6. Naschouwing.

Om aan het bed van de IC-patiënt vakkundig te kunnen klinisch redeneren beschikt de IC-verpleegkundige over de competenties: observeren, analyseren en communiceren. Zij koppelt haar bevindingen aan kennis van vitale functies zoals respiratie, circulatie, neurologie en milieu interne. Het gaat niet alleen om wat zij weet, maar vooral hoe zij haar kennis uiteindelijk in de zorgverlening op de IC toepast. Dit doet de IC-verpleegkundige door eigen observaties, anamnestische informatie van en over de IC-patiënt, verzamelde parameters en interpretaties te koppelen aan uitgebreide kennis van anatomie, fysiologie en pathologie, kennis van ventilatie, farmacologie, neurologisch en renaal functioneren, bij het klinisch redeneren.

We horen over ProActive Nursing nogal eens zeggen dat het 'te medisch' en te weinig verpleegkundig is. Dit zal op de IC-afdeling niet zo een groot punt zijn. ProActive Nursing wordt als methodiek ook toegepast door verzorgenden in de thuiszorg en door agogen bij mensen met een verstandelijke en lichamelijke beperking.
Medische diagnostiek is gericht op het vaststellen van de oorzaak van gezondheidsklachten en symptomen bij IC-patiënten. Uitgangsvraag is steeds dan: 'wat heeft deze IC-patiënt? Om welke ziekte, aandoening of afwijking gaat het? Toestandsdiagnostiek is gericht op het vaststellen van de conditie van de IC-patiënt. Uitgangsvraag is: 'hoe gaat het met de IC-patiënt? Hoe is zijn welbevinden, functies en functioneren?' Medische diagnostiek en toestandsdiagnostiek liggen op een IC-afdeling heel dicht bij elkaar en zijn beide van groot belang in de zorg voor de patiënt met één of meer acuut bedreigde of verstoorde vitale functies.

Testje om te oefenen met basiskennis
Voor toestandsdiagnostiek heeft de IC-verpleegkundige een grote kennisbasis nodig. De VUmc Academie van Amsterdam UMC stelt u in de gelegenheid om uw basiskennis op het terrein van het zorgthema 'circulatie' te testen met een oefentoets.

Kijkt u eens op: testmoz.com/1937374

Hier staat een oefentoets voor IC-visie. Voer bij "uw naam" een willekeurige naam in. Bij "passcode" voert u in: "circ". Daarna klikt u op "Continue"

Veel plezier en succes bij het maken van de oefentoets en zorgen dat u steeds vakbekwamer wordt!

Literatuur ProActive Nursing:

  • Bakker, M. en C. van Heycop Ten Ham. (2014). ProActive Nursing: klinisch redeneren in zes stappen. Boom uitgevers Amsterdam;
  • Bakker, M. (2017). ProActive Nursing: klinische problematiek inzichtelijk (tweede druk). Boom uitgevers Amsterdam;
  • Bakker, M. (2017). Proactive Nursing Zakboekje. Boom uitgevers Amsterdam.

Deel dit artikel
5 keer gedeeld
reageer

Anderen lazen ook

Carol Timmer

Momenteel werk ik als opleidingsadviseur bij de VUmc Academie in het domein ‘Praktijkleren, opleiden en ontwikkelen’. Hier houd ik mij voornamelijk bezig met het verder ontwikkelen van klinisch redeneren, werkplekleren en werkbegeleiding.

bekijk al mijn blogs >
nog geen reacties geplaatst
...

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Reactie*

Naam*

E-mail*

Plaats reactie >